SYGNAŁY OSTRZEGAWCZE – CZYLI JAK ROZPOZNAĆ, ŻE DZIECKO MOŻE UŻYWAĆ NARKOTYKÓW

Szanowni Państwo,

w trosce o bezpieczeństwo oraz zdrowie psychiczne i fizyczne dzieci i młodzieży przekazujemy informacje dotyczące rozpoznawania możliwych sygnałów używania substancji psychoaktywnych oraz zasad postępowania w sytuacji podejrzenia, że dziecko może sięgać po narkotyki. Coraz częściej używanie narkotyków czy to towarzysko czy eksperymentalnie, jest elementem funkcjonowania młodzieży, co wzbudza duży niepokój zarówno specjalistów, nauczycieli i rodziców. Znajomość podstawowych objawów psychicznych, fizycznych oraz zmian w zachowaniu dziecka powstałych na skutek użycia, przewlekłego używania czy przedawkowania może pomóc w szybkiej i skutecznej pomocy, dlatego właśnie przygotowaliśmy instrukcje, w której znajdą Państwo najważniejsze informacje, na temat sygnałów, które mogą niepokoić oraz  kroków postępowania w sytuacji gdy podejrzewamy, że nastolatek może używać środków psychoaktywnych.

1. SYGNAŁY OSTRZEGAWCZE – CZYLI JAK ROZPOZNAĆ, ŻE DZIECKO MOŻE UŻYWAĆ NARKOTYKÓW:

! Należy podkreślić, że pojedynczy objaw nie musi świadczyć o używaniu substancji, jednak nasilenie lub współwystępowanie kilku sygnałów powinno wzbudzić czujność dorosłych.

Zmiany w zachowaniu i funkcjonowaniu emocjonalnym:

• Wahania dobowe nastroju (drażliwość, wybuchy złości, apatia, smutek),
• wycofanie z relacji, izolowanie się, unikanie rozmów,
• spadek motywacji, utrata zainteresowań, zobojętnienie,
• kłamstwa, tajemniczość, unikanie odpowiedzi na pytania,
• zmiana grupy rówieśniczej,
• znikające z domu wartościowe przedmioty i/lub pieniądze,
• posiadanie takich przedmiotów jak: fifki, bibułki, dziwne saszetki, krople do oczu bez wskazań medycznych,
• zmiana wyglądu (zaniedbanie w wyglądzie, higienie osobistej, sposobie poruszania się)
• przyśpieszony tok myślenia, gonitwa myśli,
• bełkotliwa, nie wyraźna mowa,
• napady śmiechu,
• drażliwość, agresywne wypowiedzi,
• nastawienia ksobne,
• urojenia prześladowcze,
• iluzje, omamy,
• mówienie do siebie,
• napady lęku,
• dziwaczne, nie zrozumiałe dla innych zachowania.

Zmiany w funkcjonowaniu szkolnym:

• nagłe pogorszenie wyników w nauce,
• częste nieobecności, wagary,
• problemy z koncentracją, senność lub pobudzenie na lekcjach,
• konflikty z nauczycielami i rówieśnikami,
• gorsze zapamiętywanie,
• okresy niepamięci,

Zmiany fizyczne i zdrowotne:

• zaczerwienione lub szkliste oczy, rozszerzone lub zwężone źrenice wolno reagujące na światło,
• brak kontroli nad ruchami gałek ocznych,
• przemijający wytrzeszcz gałek ocznych.
• nagłe zmiany apetytu lub masy ciała
• wychudzenie
• męczliwość
• częste przeziębienia, przewlekły kaszel
• zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność)
• częste bóle głowy, brzucha, nudności, bóle w klatce piersiowej
• napady drgawkowe
• nagłe pogorszenie stanu cery
• katar, kichanie,
• zapalenie skóry pod nosem, owrzodzenia lub perforacja przegrody nosa,
• obrzęk śluzówki i krwawienie z nosa,
• uczucie suchości w ustach,
• słodki zapach z ust,
• obrzęk dłoni, podudzi,
• podrapania „przeczosy”,
• przebarwienia (brązowe plamy na palcach),
• wzmożona potliwość,
• świąd i pieczenie skóry.
• powolny chód,
• zastyganie w niekonwencjonalnych pozycjach,
• zaburzenia równowagi,

2. CO ZROBIĆ, GDY PODEJRZEWASZ, ŻE DZIECKO BIERZE NARKOTYKI

1. Zachowaj spokój i uważność
Reakcje oparte na strachu, złości lub oskarżeniach mogą zamknąć dziecko na rozmowę. KLUCZOWE JEST ZACHOWANIE SPOKOJU I POSTAWY WSPIERAJĄCEJ.

2. Porozmawiaj z dzieckiem

• wybierz spokojny moment i bezpieczne miejsce,
• mów o swoich obserwacjach („Zauważyłam/em, że…”), a nie oskarżeniach,
• słuchaj bez przerywania i oceniania,
• unikaj straszenia i moralizowania,
• jasno komunikuj troskę i gotowość do pomocy.

3. Nie zostawaj z problemem sam/a
W przypadku podejrzeń lub potwierdzenia używania substancji:

• skontaktuj się z pedagogiem lub psychologiem szkolnym,
• zgłoś się do poradni psychologiczno-pedagogicznej,
• rozważ konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą uzależnień

4. Testy na narkotyki – podstawowe informacje
Testy mogą być jednym z elementów diagnozy sytuacji, jednak NIE ZASTĘPUJĄ ROZMOWY I SPECJALISTYCZNEJ POMOCY.

• Testy dostępne są w aptekach oraz sklepach medycznych (testy z moczu lub śliny).
• Możliwe jest także wykonanie badań w laboratoriach diagnostycznych.
• Instrukcja dotycząca rodzajów testów i zasad ich stosowania:
  https://www.gov.pl/web/kppsp-pszczyna/testy-na-narkotyki-informacje-dla-rodzicow
  https://www.kbpn.gov.pl/portal?id=15

5. W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia
Jeżeli dziecko jest pod wpływem substancji, traci przytomność, ma silne objawy somatyczne – należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną (112).

Pamiętajmy

Wczesna reakcja, rozmowa oparta na zaufaniu oraz szybkie włączenie specjalistycznej pomocy znacząco zwiększają szanse na skuteczne wsparcie dziecka i zapobieganie poważnym konsekwencjom.